Sara is 29 jaar oud. Ruim tien jaar geleden werd bij haar de diagnose HbSS-sikkelcelziekte gesteld. Het afgelopen jaar slikte zij iedere dag foliumzuurtabletten, precies zoals voorgeschreven. Bij haar vervolgbezoek zag haar serumfolaatrapport er goed uit. Haar arts vertelde haar dat de ‘voorraden voldoende waren’.

Toch kreeg ze in slechts drie maanden tijd twee acute pijnaanvallen. In haar meest recente testresultaten vielen verschillende cijfers naast elkaar op: het hooggevoelige C-reactieve proteïne was gestegen tot ongeveer 18 mg/l, interleukine-6 ​​bijna 13 pg/ml en niet-gemetaboliseerd foliumzuur, of UMFA, had ook 130 ng/ml bereikt. Ze was niet gestopt met het aanvullen. Maar haar ontstekingsmarkers waren nog steeds hoog.

De echte vraag is wat er gebeurt nadat foliumzuur het lichaam binnenkomt. De foliumzuurresten die in het bloed achterblijven zonder volledig te worden omgezet, krijgen nu meer aandacht in klinisch onderzoek.

In 2024 werd een onderzoek gepubliceerd in het *Indian Journal of Clinical Biochemistry*. Het onderzoeksteam concentreerde zich op patiënten met sikkelcelziekte en keek hoe niet-gemetaboliseerd foliumzuur de immuun- en ontstekingsmarkers beïnvloedde.

Ze namen 60 gediagnosticeerde patiënten in. Tweeëntwintig bevonden zich in een acute pijnepisode, terwijl 38 zich in een stabiele toestand bevonden. Ze gebruikten allemaal foliumzuur als onderdeel van hun dagelijkse routine.

De onderzoekers maten eerst de activiteit van natural killer-cellen. Uit de gegevens bleek geen duidelijk verschil tussen de acute-episodegroep en de stabiele groep.

Als je alleen maar naar dat ene resultaat zou kijken, zou je gemakkelijk kunnen aannemen dat foliumzuursuppletie de immuunactiviteit niet veranderde. Maar de volgende reeks gegevens vertelde een ander verhaal.

Bij ruim de helft van de deelnemers werd UMFA in het bloed aangetroffen. In de acute-episodegroep bereikte het mediane niveau 131,8 ng/ml. In de stabiele groep was dit slechts 36,31 ng/ml.

Beide groepen vulden aan. Maar patiënten in de fase van de acute episode hadden meerdere malen meer niet-gemetaboliseerd foliumzuur in hun bloed dan die in de stabiele groep.

De ontstekingsmarkers vertoonden ook een grote kloof. Het mediane hooggevoelige C-reactief proteïneniveau was 18,41 mg/l in de acute-episodegroep, vergeleken met slechts 2,04 mg/l in de stabiele groep. Interleukine-6 ​​volgde een soortgelijk patroon.

Niet-gemetaboliseerd foliumzuur steeg in de pas met ontstekingsmarkers. Dat verschoof de sleutelvraag: nadat foliumzuur is aangevuld, wordt het lichaam het dan daadwerkelijk omgezet en gebruikt?

De gebruikelijke gedachte is dat een hoog folaatgehalte in het bloed betekent dat het lichaam voldoende voedingsreserve heeft. Maar de gegevens suggereren dat het niet zo eenvoudig is.

Uit de studie bleek dat hoe hoger het UMFA-niveau, hoe lager de activiteit van natuurlijke killercellen. Tegelijkertijd vertoonde UMFA een positieve correlatie met interleukine-6.

Wat betekent dat?

Een grote hoeveelheid niet-gemetaboliseerd foliumzuur dat in het bloed zweeft, betekent niet dat cellen een bruikbare vorm van foliumzuur hebben gekregen. Deze opeenhoping kan de normale werking van de immuuncellen verstoren en kan in verband worden gebracht met een hoger risico op ontstekingen.

Waarom zou dit gebeuren?

Het reguliere synthetische foliumzuur dat mensen doorgaans innemen, kan niet direct door de cellen worden gebruikt nadat het in het lichaam is binnengekomen. Het moet een reeks biochemische omzettingen ondergaan en 5-methyltetrahydrofolaat worden, de actieve vorm die cellen kunnen herkennen en gebruiken. Deze omzetting is afhankelijk van een sleutelenzym: 5,10-methyleentetrahydrofolaatreductase of MTHFR. Maar elk enzym heeft een verwerkingslimiet. Wanneer de innamesnelheid van foliumzuur de omzettingscapaciteit van het enzym overschrijdt, begint het deel dat niet op tijd kan worden verwerkt zich op te hopen in het bloed. Dat is hoe niet-gemetaboliseerd foliumzuur ontstaat.

Mensen met sikkelcelziekte hebben chronische hemolyse en een grote vraag naar bloedproductie, dus hun behoefte aan foliumzuur is al groter. Maar meer nemen betekent niet altijd dat je meer moet gebruiken. Als de stofwisseling niet soepel verloopt, kan aangevuld foliumzuur gemakkelijk vastlopen tijdens de conversie. En dit metabolische knelpunt beperkt zich niet tot mensen met zeldzame ziekten.

Uit een ander onderzoek onder meer dan 15.000 Chinese volwassenen bleek dat polymorfismen in het methyleentetrahydrofolaatreductasegen wijdverspreid zijn onder de bevolking. Deze genetische varianten kunnen de activiteit van metabolische enzymen verminderen en de conversie-efficiëntie beperken. Voor mensen die drager zijn van deze genvarianten, maar ook voor mensen die zich in speciale fysiologische stadia zoals zwangerschap bevinden, kan de omzetting van regulier synthetisch foliumzuur al minder efficiënt zijn.

Op deze manier bezien wordt de logica duidelijker. Als front-end conversie het knelpunt is, kunnen we die stap dan omzeilen en het lichaam voorzien van een vorm die zich al in een later stadium van de stofwisseling bevindt en klaar is voor gebruik?

Het antwoord ligt in de biochemische kenmerken ervan. 5-methyltetrahydrofolaat bevindt zich al stroomafwaarts in de metabolische route, dus het kan de beperking van 5,10-methyleentetrahydrofolaatreductase, of MTHFR, omzeilen. De specifieke actieve configuratie, 6S-5-methyltetrahydrofolaatcalcium, kan rechtstreeks door het menselijk lichaam worden gebruikt en heeft voordelen wat betreft biologische beschikbaarheid. Er zijn niet veel grondstoffenopties die aan beide voorwaarden voldoen. Magnafolaat^®is er één van. Het is zelf 6S-5-methyltetrahydrofolaat-calcium, dus het hoeft niet in het lichaam te worden omgezet en kan rechtstreeks worden geleverd voor cellulair gebruik. Het is gepositioneerd als een actieve foliumzuurgrondstof, niet als een behandeling voor ziekten.

Toch is de actieve vorm geen wondermiddel.

Of iemand nu ziek is, zwanger is of weet dat hij of zij drager is van relevante genpolymorfismen, de exacte supplementdosis en monitoringindicatoren moeten na een volledige evaluatie worden bepaald door een gekwalificeerde arts. Proberen een complex metabolisch probleem op te lossen door simpelweg de dosis regulier synthetisch foliumzuur te verhogen, werkt mogelijk niet.

Sarah keerde later terug voor een nieuwe follow-up. Deze keer concentreerden zij en haar arts zich niet alleen op de vraag of ze haar supplementen had ingenomen. Ze begonnen samen naar UMFA-, 5-MTHF- en ontstekingsmarkers te kijken. Op basis van haar laatste testresultaten heeft de arts zowel de vorm als de dosis van haar suppletie opnieuw beoordeeld. Foliumzuursuppletie is nooit een simpele vraag geweest of je het wel of niet moet innemen.

Hoeveel er binnenkomt is één ding. Hoeveel het lichaam daadwerkelijk kan gebruiken, is een andere. Foliumzuur of actief foliumzuur, de dosering en de metabolische capaciteit van elke persoon moeten allemaal samen worden bekeken.

Referenties:

[1] Effect van niet-gemetaboliseerd foliumzuur op immuno-inflammatoire markers bij patiënten met sikkelcelziekte die foliumzuursuppletie gebruiken [J]. *Indian Journal of Clinical Biochemistry*, maart 2024.

[2] Yang B, Liu Y, Li Y, et al. Geografische spreiding van MTHFR C677T-, A1298C- en MTRR A66G-genpolymorfismen in China: bevindingen van 15357 volwassenen met de Han-nationaliteit [J]. *PLoS ONE*, 2013, 8(3): e57917. doi:10.1371/journal.pone.0057917.

[3] Lian Zenglin, Liu Kang, Gu Jinhua, Cheng Yongzhi, et al. Biologische kenmerken en toepassingen van foliumzuur en 5-methyltetrahydrofolaat. *China Food Additives*, 2022, uitgave 2.

Risicokennisgeving: Magnafolaat^®wordt uitsluitend geleverd als grondstof voor calciumactief folaat 6S-5-methyltetrahydrofolaat. Het biedt geen rechtstreeks diagnose- of behandeladvies aan consumenten. Elke beslissing over foliumzuursuppletie moet worden genomen onder begeleiding van een gekwalificeerde arts of voedingsdeskundige. De persoon die in dit artikel wordt beschreven, is een fictief geval dat alleen is gecreëerd om lezers te helpen het wetenschappelijke mechanisme te begrijpen. De gedetailleerde gegevens in het verhaal vallen binnen algemeen voorkomende klinische referentiebereiken. Elke causale interpretatie in dit artikel is strikt beperkt tot conclusies die worden ondersteund door de geciteerde literatuur en vormt voor geen enkel product een belofte van werkzaamheid.